ચોમાસું આવતાની સાથે જ માટીની મીઠી સુગંધ, વરસાદના છાંટા અને ગરમાગરમ ચા સાથે ભજીયા ખાવાની મજા જ કંઈક અલગ હોય છે. પણ આ રોમેન્ટિક અને ખુશનુમા વાતાવરણ પોતાની સાથે કેટલીક મુશ્કેલીઓ પણ લઈને આવે છે, ખાસ કરીને આપણા સ્વાસ્થ્ય અને પેટ માટે. Chomasu ane pet na rog
તમે નોંધ્યું હશે કે વરસાદની સિઝન શરૂ થતાં જ પેટની બીમારીઓ અચાનક વધી જાય છે. તેનું કારણ એ છે કે ઠેર-ઠેર ભરાયેલા પાણી અને હવામાં રહેલો ભેજ બેક્ટેરિયા તેમજ વાયરસને ઝડપથી ફેલાવા માટે પ્રોત્સાહન આપે છે. જેનાથી ફૂડ પોઇઝનિંગ અને પેટના ઈન્ફેક્શનનો ખતરો ઘણો વધી જાય છે. આવા સમયે આપણી થોડી પણ બેદરકારી આપણને સીધા હોસ્પિટલ પહોંચાડી શકે છે.
આ ચોમાસામાં તમારું પેટ એકદમ સ્વસ્થ રહે અને તમે વરસાદની પૂરેપૂરી મજા માણી શકો, તે માટે આ 5 મહત્વની બાબતોનું ખાસ ધ્યાન રાખો:
૧. ભેજ અને દૂષિત પાણીથી સાવધાન
વરસાદની સિઝનમાં હવામાં ભેજનું પ્રમાણ ખૂબ જ વધી જાય છે. આ ભેજવાળું વાતાવરણ જીવાણુંઓ અને ફૂગના વિકાસ માટે સૌથી અનુકૂળ હોય છે. આવા વાતાવરણમાં ખોરાક જલ્દી બગડી જાય છે. જો રસોડામાં કે જમવાની આસપાસ યોગ્ય સ્વચ્છતા ન રખાઈ તો ઈન્ફેક્શનનો ખતરો અનેકગણો વધે છે.
આ જ કારણે ચોમાસામાં ગેસ્ટ્રોએન્ટેરાઈટીસ અને ફૂડ પોઈઝનિંગ જેવી બીમારીઓ સામાન્ય થઈ જાય છે. આનાથી બચવાનો સૌથી સહેલો રસ્તો એ છે કે પાણી હંમેશા ઉકાળીને કે ફિલ્ટર કરેલું જ પીવું, કારણ કે મોટાભાગની બીમારીઓ દૂષિત પાણી દ્વારા જ ફેલાય છે.
૨. આપણી આ ભૂલોને લીધે પેટમાં પહોંચે છે જીવાણું
ઘણીવાર આપણે જાણતા-અજાણતા એવી ભૂલો કરી બેસીએ છીએ, જે સીધી આપણા પાચનતંત્રને નુકસાન પહોંચાડે છે. ચોમાસામાં મોટેભાગે પેટના ઈન્ફેક્શન વાસી ખોરાક ખાવાથી થાય છે. આ ઉપરાંત, રસ્તા પર મળતો લારીનો ચટપટો નાસ્તો, ખુલ્લામાં કાપીને રાખેલા ફળો અને બરાબર ધોયા વગરના શાકભાજી ખાવાથી પણ બેક્ટેરિયા સીધા પેટમાં જાય છે.
સીફૂડ (દરિયાઈ ખોરાક) આ ઋતુમાં ખાસ ટાળવો જોઈએ કારણ કે તે ઝડપથી દૂષિત થઈ શકે છે. કોઈપણ શાકભાજી કે ફળ ખાતા કે રાંધતા પહેલા તેને સ્વચ્છ પાણીથી સારી રીતે ધોવા અત્યંત જરૂરી છે.
૩. દહીં અને પ્રોબાયોટિક્સનો જાદુ
ઘણા લોકોને એ પ્રશ્ન થતો હોય છે કે શું ચોમાસામાં દહીં કે પ્રોબાયોટિક્સ લેવા જોઈએ? તો તેનો જવાબ છે – હા! પ્રોબાયોટિક્સ આપણા પેટના સારા બેક્ટેરિયાનું સંતુલન જાળવી રાખવામાં ખૂબ જ મદદરૂપ છે.
ખાસ કરીને જ્યારે તમને ડાયરિયા (ઝાડા) થયા હોય અથવા કોઈ બીમારી માટે એન્ટીબાયોટિક્સ દવાઓનો કોર્સ પૂરો કર્યો હોય, ત્યારે પેટમાં રહેલા સારા બેક્ટેરિયા નાશ પામે છે. આવા સમયે ઘરનું જમાવેલું તાજું દહીં આ સારા બેક્ટેરિયાનો શ્રેષ્ઠ અને કુદરતી સ્ત્રોત છે. જો કે, માર્કેટમાં મળતા મોંઘા પ્રોબાયોટિક સપ્લીમેન્ટ્સ લેવા દરેક વ્યક્તિ માટે જરૂરી નથી; રોજિંદા આહારમાં તાજા દહીં કે છાશનો સમાવેશ પૂરતો છે.
૪. આ ઋતુમાં શું ખાવું અને શેનાથી બચવું?
તમારો આહાર જ તમારી સૌથી મોટી ઢાલ છે. ચોમાસામાં પાચનતંત્ર થોડું નબળું પડી જતું હોવાથી ડાયટમાં થોડો બદલાવ કરવો જરૂરી છે.
આ વસ્તુઓથી ખાસ દૂર રહો:
• સ્ટ્રીટ ફૂડ, લારીનો ખુલ્લો નાસ્તો અને બહાર વેચાતા કાપેલા ફળો.
• કાચું અથવા અધકચરું રંધાયેલું માંસ અને સીફૂડ.
• બહાર મળતા અનફિલ્ટર બરફથી બનેલા ડ્રિંક્સ કે ગોલા.
• રૂમ ટેમ્પરેચર પર લાંબા સમય સુધી ખુલ્લો રાખેલો વાસી ખોરાક.
આને ડાયટમાં અચૂક સામેલ કરો:
• ઘરે બનાવેલો, તાજો અને ગરમાગરમ સારી રીતે પકવેલો ખોરાક.
• આખા અનાજ અને કઠોળ (મગ, ચણા), જે પોષણ આપે છે.
• ઈંડા અને ફાઈબર યુક્ત હળવો ખોરાક જે પચવામાં સરળ હોય.
૫. ડૉક્ટર પાસે ક્યારે જવું જરૂરી છે?
આપણે ગમે તેટલી સાવચેતી રાખીએ, છતાં ક્યારેક પેટ બગડી શકે છે. અવારનવાર થતા પેટના હળવા ઈન્ફેક્શન સામાન્ય રીતે પૂરતો આરામ કરવાથી, હળવો ખોરાક લેવાથી અને ઓઆરએસ (ORS) લેવાથી ઘરમેળે જ ઠીક થઈ જાય છે.
પરંતુ, જો તમને નીચેનામાંથી કોઈ પણ લક્ષણો દેખાય તો ઘરેલુ ઉપચાર કરવાને બદલે તરત જ ડૉક્ટરનો સંપર્ક કરવો હિતાવહ છે:
• ૧ થી ૨ દિવસથી વધુ સમય સુધી સતત ઝાડા કે ઉલ્ટી થવી.
• પેટમાં અસહ્ય અને સતત દુખાવો થવો.
• ડિહાઈડ્રેશનના લક્ષણો દેખાવા (જેમ કે મોં અતિશય સુકાવું, ચક્કર આવવા, ખૂબ જ નબળાઈ લાગવી કે પેશાબ ઓછો થવો).
Chomasu ane pet na rog | ચોમાસાની ઋતુ એ પ્રકૃતિને માણવાનો ઉત્તમ સમય છે. થોડીક જાગૃતિ, ખોરાકમાં સાવચેતી અને સાફ-સફાઈની આદતો અપનાવીને તમે તમારા પેટને એકદમ સ્વસ્થ રાખી શકો છો. તાજો ખોરાક ખાઓ, ઉકાળેલું પાણી પીવો અને આ સુંદર ઋતુની મજા લો!